Epigenetica - Het emotionele brein PIERRE CAPEL

Ook gevoelens worden overgedragen aan nieuwe generaties

Soms heb je als leerling en docent bijzondere momenten. Dan raak je aan de praat en maak je wat mee. Hieronder doet een leerling spontaan verslag van zo’n moment. Vervolgens geef ik mijn mening op de achtergrond van deze ervaring.

Een verrassend idee, best een shock
Gisterenmiddag heb ik tijdens mijn les levensbeschouwing een onverwacht, maar heel interessant gesprek gehad met meneer Banning. Hij maakte een opmerking over de lesstof, waar ik op in besloot te gaan. Het gesprek ging over het overdragen van ervaringen via erfelijkheid (de term is me ontschoten).

Meneer Banning vertelde me dat niet alleen lichamelijke eigenschappen erfelijk overdraagbaar zijn, maar ook (heftige) ervaringen en emoties. Van het overdragen van lichamelijke eigenschappen was ik me bewust, maar wat Banning nu vertelde was totaal nieuw voor mij. Hier heb ik ook lang over na zitten denken, aangezien dit toch best wel een shock was voor mij. Meneer Banning en ik hebben hier een paar voorbeelden van besproken en toen is hij even weggeweest om de naam van dit fenomeen te bespreken met onze leraar biologie, waardoor ik de tijd had om er even over na te denken.

Zelf besefte ik dat dit eigenlijk best heftig is. En dat, als je het niet doorhebt, je indirect je nakomelingen een nadeel mee kan geven. In het algemeen was ik heel blij dat ik dit gesprek met meneer Banning heb gehad, want ik heb echt iets nieuws geleerd. Ook verandert het wel je kijk op de evolutie, want het is toch wel wat.

Thim van A. (Atheneum-Technasium 3B)

De invloed van de leefomstandigheden (epigenetica) en erfzonde
De ervaring die Thim zojuist beschreef, staat niet op zichzelf. Al vaak heb ik in gesprekken met leerlingen gemerkt dat zij een eenzijdig beeld van de erfelijkheidsleer (genetica) hebben. Alsof mensen alleen hun DNA overdragen, dat vervolgens alleen verantwoordelijk is voor materiële eigenschappen zoals de kleur van je ogen. Dat óók gevoelens worden overgedragen, valt buiten het blikveld. Dat wordt in de filosofie een materialistische visie genoemd. Uiteraard is dit niet te wijten aan mijn leerlingen, maar er moeten redenen zijn waarom de invloed van de leefstijl op de erfelijkheid voor hen zo buiten hun blikveld valt.

Misschien dat onze cultuur toch wat eenzijdig gefixeerd is op het materiële, waarbij gevoelens er (veel) minder toe doen. Wat het onderwijs betreft: al jaren heb de indruk dat leerlingen bij vakken als biologie en natuurkunde worden beïnvloed door een soort ‘toevalsleer’: een leer waarbij toevalligheden als geluk of pech bepalend zouden zijn. Binnen een dergelijke visie kunnen gevoelens bij voorbaat al geen betekenis hebben.

Diepe positieve emoties
Binnen het christendom bestaat de uitdrukking ‘erfzonde’, die een kind al met de geboorte mee zou krijgen. Deze geloofsvisie is in onbruik geraakt en wordt vaak ook belachelijk gemaakt: hoe kan een klein kind nu last van erfzonde hebben? Modern biologisch onderzoek, bijvoorbeeld bij ratten, toont echter aan dat heftige gevoelens óók worden doorgegeven, zelfs over meerdere generaties heen. Zo beschrijft Pierre Capel (emeritus hoogleraar experimentele immunologie) in zijn boek Het emotionele DNA boeiend hoe negatieve gevoelens een sterke werking hebben op het ontstaan en het verloop van allerlei ziekten en op de bevattelijkheid voor stress. Niet alleen in dit leven, maar ook bij de volgende generaties. Capel legt hier een link naar wat men vroeger erfzonde noemde; nu spreekt men over epigenetica. Gelukkig laat hij zien dat diepe positieve emoties veel goed kunnen maken, bijvoorbeeld dankzij diepe ontspanning tijdens yoga en meditatie. Deze visie geeft ons een extra verantwoordelijkheid in het omgaan met onze en andermans emotionele huishouding, niet alleen met het oog op ons leven nu, maar ook met het oog op de toekomstige generaties.

19-5-2019 © tekst dr. Bill Banning – docent levensbeschouwing en Thim van A. (Atheneum-Technasium 3B), d’Oultremontcollege Drunen (OMO), foto Bill Banning

Vorige
Volgende
Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Praat mee