11 december 2018 |
0
0

De Komeet Achterna

Sinds kort is er een Werkgroep Sterrenkunde Heusden opgericht. Deze Werkgroep is een onderdeel van de Heemkundekring Onsenoort. Op 10 december kwam de Werkgroep bij elkaar, want op sterrenkundig gebied gebeurt er op dit moment iets spannends, namelijk de passage van een komeet aan de hemel. Na een inleiding door kersverse voorzitter René Esser nam Willem Schot het woord om uitleg te geven over het fenomeen ‘Kometen’.

Een komeet (ook wel staartster genoemd) is in feite een smeltende vuile bal van sneeuw en modderig ijs met een diameter van een paar kilometer. Die kun je normaal niet zien omdat hij veel te klein is. Maar als die sneeuwbal in de buurt komt van de zon, worden er door de zonnewind en de straling van de zon deeltjes van af geblazen. Dat veroorzaakt een wolk van nevel, die zonlicht weerkaatst (waardoor we hem kunnen zien) en die zomaar enkele miljoenen kilometers lang kan worden. De staart van de komeet bestaat uit twee gedeelten: een plasma (gas) staart met een blauwe kleur en een stof staart, die een gele kleur heeft. Beide staarten wijzen altijd van de zon af, waarbij de plasmastaart loodrecht van de zon afstaat en de stofstaart hier wat van af wijkt. De kleur van de kern van de komeet geeft aan uit welke stof(fen) deze bestaat. Meestal zijn dit koolstof verbindingen, welke een groene kleur geven.

Komeet 46P/Wirtanen vliegt op 12 miljoen kilometer afstand voorbij

Wie de komende dagen in de schemer of de nacht omhoog kijkt, kan met het blote oog een komeet zien. 46P/Wirtanen raast voorbij op een afstand van 12 miljoen kilometer en dat is voor ruimtebegrippen redelijk dichtbij. Komeet 46P/Wirtanen doet 5,5 jaar over zijn ellipsbaan om de zon, die hem tot aan Jupiter brengt, maar is niet altijd even goed zichtbaar als hij in de buurt van de aarde komt. Zijn kern is naar schatting zo’n 1,2 km in diameter. Op 12 december bereikt Wirtanen zijn kortste afstand tot de zon (dit wordt het perihelium genoemd), en op 17 december komt hij het dichtst bij de aarde. Het meest gunstige moment om de komeet te bekijken vanuit onze streken is dan ook rond 17 december. Het object heeft dan zijn grootste helderheid en kan in theorie met het blote oog waargenomen worden, maar waarschijnlijk is ondersteuning van een verrekijker (in de hand of op statief) nodig. Deze periodieke komeet, die in januari 1948 werd ontdekt door de Amerikaanse astronoom Carl. A Wirtanen, is momenteel al zichtbaar aan onze sterrenhemel en dit nog tot ongeveer 16 januari 2019.

De ellipsbaan van 46P/Wirtanen in ons zonnestelsel

 

Na de lezing van Willem Schot werden er buiten op het terrein van Marienkroon telescopen opgesteld. Maar ondanks het heldere weer was het erg moeilijk om Wintanen in beeld te krijgen.

Voor wie de komeet wil spotten wordt geadviseerd wordt om de omstandigheden waaronder je kijkt, zo gunstig mogelijk te maken. Ga zo ver mogelijk van lichtvervuiling kijken. En gebruik een verrekijker. Een eenvoudig exemplaar helpt al, want de lenzen ervan zijn een stuk groter dan je eigen pupil en daarmee wordt de komeet duidelijker zichtbaar. Kijken naar de komeet is zeker de moeite waard. Want al is een komeet niet heel uitzonderlijk, soms duurt het jaren voor er weer een voorbijkomt. En nog een tip: soms helpt het om net náást de komeet te kijken. Het centrum van het oog, het netvlies, is heel gevoelig voor kleur maar niet voor zwak licht. In het gebied eromheen is dat juist net andersom. Als je er dus een heel klein beetje naast kijkt, zie je een vlekje opdoemen. Dat kan helpen bij het vinden van de komeet.

De bekendste komeet is wel de Komeet van Halley, vernoemd naar Edmond Halley, omdat deze voor het eerst vaststelde dat kometen waarover in de geschiedenis geschreven was, volgens een bepaald patroon verschenen, zodat dit wel dezelfde komeet moesten zijn. Er wordt ook wel gespeculeerd, dat de Ster van Bethlehem de komeet van Halley is geweest, omdat deze ongeveer ten tijde van de geboorte van Christus aan de hemel is verschenen.

Wie zich in echte Kerstsferen wil begeven en zich een van de Wijzen uit het Oosten (dit waren astronomen, die de Staartster/Komeet achterna reisden) wil wanen moet op 24 december, Kerstavond dus, eens naar de hemel kijken. Want dan is de komeet Wirtanen redelijk gemakkelijk aan het firmament te vinden. Hij is dan net de ster Capella gepasseerd. Keer je met je gezicht naar het Noord-Oosten en kijk recht omhoog. Bijna recht boven je zie je nu de helderste ster, dit is Capella. Wirtanen bevind zich nu iets links boven deze ster.

 

De gele streep is de route die komeet 46P/Wirtanen de komende weken aflegt in de avondhemel.                          Op Kerstavond is hij net Capella gepasseerd.

Op de uitgelichte foto boven dit artikel:  Achter op het terrein met zicht op de oostelijke hemel werden er telescopen opgesteld. Maar ondanks het heldere weer kon Wintanen amper gespot worden.

Foto’s zijn te vergroten door op de foto te klikken

© 2018, tekst Ben Libregts, foto’s Ad van Kessel

 

Vorige
Volgende
Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Praat mee