Heusden eert zeventiende eeuwse musicus met festival

Het Jacob van Eyck festival 2018, eerbetoon aan een kleine, blinde musicus, brengt prominenten naar de vesting. Vrijdag 26 oktober mocht cabaretier en schrijver Vincent Bijlo het spits afbijten. Hij deed dat op geheel eigen wijze met een conference vol grappen en wetenswaardigheden.

Ondanks een langverwachte regenbui zit de trouwzaal met een zestigtal gasten aardig vol als Jan Willem Rodenburg om 17.00 uur het woord neemt. In het kort schetst hij hoe dit festival tot stand is gekomen: in het kader van 700 jaar Heusden, van een idee voor een concert tot uiteindelijk dit driedaagse feest waarin de muziek van stadszoon Jacob van Eyck op verschillende locaties in de vesting te beluisteren zal zijn. In het oor springend zijn de blokfluit en het carillon.

Verrassend doorwrochte conference
Vincent Bijlo heeft duidelijk plezier gehad in de voorbereiding van zijn conference. Als blokfluitspeler – tot zijn dertiende en daarna werd het elektrisch gitaar – is hij bij voorbaat enthousiast. Het carillon fascineert hem, net als muziekcorpsen, die met hun klanken en echo’s in de stad van oren ogen maken. “Net als vuurwerk”, verklapt hij, “dat kon ik net zo veel afsteken als ik wilde, want ik was toch al blind.” Zijn verhaal is doorspekt met dit soort relativerende opmerkingen.

Bonnetjes
Of Jacob van Eyck echt in Heusden geboren is, daarover bestaat geen zekerheid. Het ligt wel vast dat hij in 1619 in Heusden was om advies te geven over het carillon. Dat staat op een bewaard gebleven bonnetje. Er is ook nog een bonnetje van het overleg toendertijd. Met zes personen werden 11 kannen wijn geconsumeerd. Zo zie je maar hoeveel bewaarde bonnetjes kunnen prijsgeven. Maar Jacob kreeg de opdracht en zo weten we dat hij de “trommel mocht versteken” en wat nieuwe melodietjes aan het repertoire mocht toevoegen. Met behulp zijn voortreffelijke oren en zijn verstand, zorgde hij er ook voor dat het carillon weer zuiver klonk. Dit werd hem door de burgers in grote dank afgenomen.

 

 

Volkslied en braille
Diep gedoken in de periode waarin Jacob van Eyck geleefd heeft, namelijk de 80-jarige oorlog, vertelt Vincent uitvoerig hoe ons – voor de kids van deze tijd volkomen onbegrijpelijke – volkslied ontstaan is. “Die Willem van Oranje was dus eigenlijk een Duitser die pas later Nederlands heeft geleerd!” Jacob vertrok in 1625 naar Utrecht. Hij werd daar beiaardier en organist van drie kerken en vermaakte wandelaars en verliefde stelletjes met zijn blokfluitspel. Zo ontstond een verzameling van liedjes die in die tijd populair waren. De bundel Der Fluyten Lusthof werd door een vriend voor hem opgeschreven. Dat laatste is voor de conferencier aanleiding om een verhandeling te houden over het nut en de noodzaak van braille. Hij maakt er zelf veel gebruik van en houdt een pleidooi voor meer toepassing in openbare ruimten.

Fraai programmaboekje
Van Eyck stierf waarschijnlijk in 1657 en op zijn grafsteen valt te lezen met welke vele talenten hij zichzelf onvergetelijk maakte. In Utrecht maar zeker ook in Heusden, getuige dit festival. Wethouder van der Poel feliciteert de organisatoren alvast en hoopt dat het een prachtige muzikaal weekend zal worden. De officiële opening bestaat uit het overhandigen van het fraaie programmaboekje dat bezoekers kunnen aanschaffen voor €5,00, evenals een leuk pakketje ansichtkaarten met historische afbeeldingen van Heusden en het carillon. Rest nog het heffen van een glas met bubbels en het feest kan beginnen.

Concert in woonzorgcentrum
Door natte, schemerige straatjes op naar het eerste optreden dat vanavond wordt verzorgd door twee gerenommeerde blokfluitistes, Els Althuizen en Fiet Nafzger. Hun voordracht heet: Jacob van Eyck, Brabander, Blokfluitist, Beiaardier. In het zaaltje van Woonzorgcentrum Sint Antonius is het lekker warm en geurt het naar koffie. Een aantal bewoners zit vol verwachting klaar. Precies om 19.00 uur starten de dames musici met hun verhaaltjes, gedichtjes en stukjes muziek uit Der Fluyten Lusthof.

Aangename klanken
Ze gebruiken daarvoor een heel regiment aan blokfluiten uit verschillende periodes en met verschillende stemmingen. Ze hebben flink moeten oefenen voor dit optreden, omdat het niet meevalt in één concertje zoveel verschillende instrumenten te bespelen. Maar het klinkt allemaal heel aangenaam en virtuoos. Misschien komt het daardoor dat sommige toehoorders wat moeite hebben om niet in slaap te vallen. Na afloop krijgen belangstellenden nog uitleg over de verschillen, de bouwers en de speelwijze van de kostbare instrumenten. De kop van het Jacob van Eyck festival 2018 is eraf.

26 oktober 2018 © Tekst en foto’s: Annelies van der Sanden

Informatie: Alle optredens en masterclasses van de komende twee dagen zijn te vinden op www.jacobvaneyckfestival.nl

Vorige
Volgende
Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Praat mee