Ontbreken solidariteit leidt tot afbraak democratie

Dat de democratie in Heusden begon is arbitrair, het had ook Breda kunnen zijn. Dat Heusdenaar Johannes Conradus de Kock, wiens leven eindigde onder de guillotine in Parijs, een zeer belangrijke rol gespeeld heeft in het ontwerp van ons democratisch stelsel, staat wel buiten kijf.

De eerste naar hem vernoemde lezing, die jaarlijks gehouden gaat worden onder auspiciën van Stichting De Moriaan, bleek succesvol. De Grote of Catharijne kerk in de vesting was zaterdagmiddag 10 maart behoorlijk goed gevuld. Belangrijkste slotconclusie van deze lezing en het debat is wel dat het ontbreken van solidariteit in onze huidige samenleving geleid heeft tot afbraak van de democratie.

De trots van Heusden

“Op 2 januari 1787 waren er in deze kerk ook zoveel mensen”, zei historicus Joost Rosendaal. Het waren destijds Heusdense burgers die op uitnodiging van een actiecomité van 6 mannen, onder leiding van Johannes Conradus  de Kock, de politiek in het Heusdense wilde veranderen. Eind 18e eeuw vierde de corruptie hoogtij, een kleine groep mensen onder het regiem van Stadhouder Willem V verdeelde er de baantjes. De Prins van Oranje stond symbool voor een fout systeem. Het volk wilde invloed hebben om te bepalen wat er met de belastinggelden gebeurde en aanpak van de corruptie. Maar ook veranderingen, zoals katholieken in het bestuur. Op 2 januari 1787 werd er een reglement aangenomen en ingevoerd door het stadsbestuur. In Breda vonden vervolgens de eerste democratische verkiezingen plaats. Dat kon niet goed gaan en het leidde ook tot oorlog. In 1793 vielen de Fransen de Republiek binnen en De Kock vluchtte naar Parijs, waar hij zich inzette voor het ontwerp van de democratie en de vrijheid van drukpers. Helaas belandt hij uiteindelijk onder de guillotine. “Heusden mag trots zijn op deze zoon van de stad”, zei Rosendaal.

Directe en representatieve democratie

De stelling: ‘De democratie in Nederland verkeert in een crisis’ maakte bij de panelleden de nodige reacties los. Cultuurhistoricus Thomas von der Dunk vindt dat de huidige politiek nergens meer over gaat. “Als gevolg van het neoliberalisme en de marktwerking wordt alles afgerekend op efficiëntie. De politiek heeft zichzelf buiten werking gezet”, zei hij. Von der Dunk legt de schuld voor afbraak van de verzorgingsstaat bij de elite. Kenmerkend voor het failliet van de democratie noemde hij de absurde salarisverhoging van ING-directeur Hamers.

Prof. Monique Leyenaar, die onderzoek doet naar de politieke participatie van burgers, is van mening dat de maatschappij veranderd is en het politieke systeem niet. “Daar botst het. Crisis is een groot woord. Op lokaal niveau valt wel degelijk iets te kiezen, met name op verdeling van middelen.” We moeten volgens haar op zoek gaan naar andere vormen, naar een mix van directe en representatieve democratie.

Sinds de val van de muur en het socialisme heeft zich volgens journalist Peter Wierenga een golf van privatisering ingezet. “Door internationalisering van de economie is kapitaal grenzeloos. Dat heeft ervoor gezorgd dat het verschil tussen arm en rijk veel groter is geworden. Het ontbreken van solidariteit heeft geleid tot afbraak van de democratie. Het heeft ook ingehakt op alles wat gezag was en op moreel idealisme en geleid tot zelfzuchtig gedrag.”

De elite, het gajes

Het zijn name de populistische partijen die beweren dat de huidige politiek niet deugt, dat het zakkenvullers zijn ect. Is populisme een verrijking van de democratie? Thomas von der Dunk vindt dat er weinig veranderd is. “Vroeger waren het de vorstenhuizen: de elite, het gajes dat het klimaat verziekte, nu is het de bancaire wereld.”

Maar volgens Monique Leyenaar valt het in Nederland heel erg mee met de corruptie. De partijen die aan de macht gekomen zijn, zullen volgens haar het systeem niet veranderen.

“Uit het stemgedrag van kiezers op populistische partijen zien we een verschil tussen hoger en lager opgeleiden. We moeten zoeken naar middelen om ook lager opgeleiden beter bij het openbaar bestuur te betrekken”, aldus Peter Wierenga.

Flauwekul en waanidee

Volgens historicus Maarten van Rossem functioneert de democratie in Nederland “uitstekend” en is het hier “een paradijs in vergelijking met de Belgen”. In zijn humoristische betoog, gelardeerd met het nodige cynisme, beweerde hij dat de kiezer meestal geen gelijk heeft, dat Henk Krol de Alzheimerpatiënten vertegenwoordigt en dat Rutte een non-leider is, die het desondanks niet slecht doet.

“In Nederland hebben we een parlementaire democratie, een vertegenwoordigende democratie. Wij hebben een fantastisch systeem met 85% tevreden en 15% boze burgers. Het is wonderlijk dat er de afgelopen jaren bijna alleen aandacht besteed wordt aan die 15 %. Vermeng a.u.b. de plebiscitaire democratie niet met parlementaire democratie, waarop weinig is aan te merken.”

Het districtenstelsel is volgens Van Rossem fundamenteel ondemocratisch en functioneert volstrekt onvoldoende. Referenda noemde hij flauwekul en de gekozen leider een waanidee.  Het opkomstpercentage ligt in Amerika ook veel lager. De ideale leeftijd waarop je mag gaan stemmen legt Van Rossem bij 25 jaar en bij 80 topt hij af. Zijn eindconclusie: “We hebben geen enkele behoefte aan de democratisering van de democratie.”

Stichting De Moriaan kan terugzien op een geslaagde 1ste Johannes Conradus de Kock-lezing. De lokale politiek kwam er wat bekaaid af, evenals alternatieven voor de afbraak van de verzorgingsstaat, het neoliberalisme en de marktwerking, die het politieke klimaat op dit moment sterk blauw inkleuren.

11-3-2018 © tekst Rieky Schalken, foto’s Marian de Bonth 

 

Vorige
Volgende
Reacties

    dd. 10 maart 2018 lezing bijgewoond De Democratie begon in Heusden. O.a. een filosofische beschouwing door Prof. Maarten van Rossem over het doel en nut van een raadgevend Referendum. Conclusie het electoraat van D66 was niet gecharmeerd van de uitkomsten. Het werd meer een tegenstem tegen het gevoerde Regeringsbeleid. In het algemeen was hij geen voorstander van het opnieuw invoeren van een Referendum ook niet op een andere wijze, zoals een bindend of correctief Referendum. Verder even persoonlijk gesproken. Een aantal dames wilden een selfie met hem maken. Na de foto, vertelde hij mij, och deze verzoeken komen alleen omdat ik bekend ben van de TV, je kunt veel beter je mening geven op de Radio, dan ben je niet in beeld en minder bekend. Hierop was mijn antwoord, ik zou uw stem herkennen, waarop zijn antwoord was, tsjaa, maar mijn broer heeft het zelfde stemgeluid als ik, waarvan akte. Complimenten aan Ricky Schalken voor het zo snel en op deskundige wijze samenvatten van de bijeenkomst. Vraag aan Marian de Bonth, zou je de foto die je van mij hebt gemaakt, aan mij willen mailen, s.v.p, alvast bedankt.
    René Esser Kandidaat Gemeentebelangen Lijst 1 nr. 14 gewoon DOEN!

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Praat mee